W parku we wsi Sarnaki znalazłem rakietę V2. Taką jakiej szukał Tyrone Slothrop, bohater „Teczy grawitacji” Thomasa Pynchona.
W Sarnakach prowadziłem szkolenie dla bibliotekarzy. Tak się złożyło, że biblioteka mieści się tu obok parku, w którym umieszczono wielką replikę słynnej rakiety. Dokładnie tej, wokół której osnuta jest fabuła największego dzieła Pynchona „Tęczy grawitacji”.
Był początek grudnia, ja natomiast byłem świeżo po lekturze „Tęczy”, więc rakieta w Sarnakach tym bardziej zrobiła na mnie wrażenie. Jej historia związana z Sarnakami okazała się jeszcze ciekawsza.
Tajna broń Hitlera
Rakieta V2 była jedną z najbardziej strzeżonych tajemnic III Rzeszy i jednocześnie przełomem w historii techniki wojskowej oraz kosmicznej. V2 zapisała się w historii jako pierwsza rakieta, która przekroczyła granicę 100 kilometrów wysokości. Do 1943 roku alianci nie mieli świadomości istnienia tej broni ani faktu, że od niemal sześciu lat na wyspie Uznam, w okolicach wsi Peenemünde, działa tajny nazistowski ośrodek badawczy. Kto czytał „Tęcze grawitacji”, ten wie, że Peenemünde pojawia się na kartach tej powieści.
Po zbombardowaniu nazistowskiego ośrodka badawczego w Peenemünde Niemcy przenieśli testy rakiet V2 do wsi Blizna na Podkarpaciu. To tam znajdowało się miejsce, z którego wystrzeliwano pociski, które przelatywały pół dzisiejszej Polski i spadały w okolicach wsi Sarnaki, gdzie stacjonujący oddział niemiecki obserwował lot rakiet, ich upadek i zbierał szczątki po eksplozjach.
Jedna z rakiet, która spadła w maju 1944 roku nie wybuchła. Wbiła się w podmokły teren w dolinie rzeki Bug, tuż obok Sarnaków. Na miejscu jako pierwsi pojawili się żołnierze 8. kompanii 22. pułku piechoty Armia Krajowa z ośrodka Sarnaki–Górki. Błyskawicznie zamaskowali niewybuch, a następnie – przy wsparciu lokalnej ludności – rozdzielili rakietę na części i wywieźli ją do pobliskich Hołowczyce Kolonia. Po kilku dniach do miejsca ukrycia rakiety przybyli specjaliści z Warszawa, którzy rozpoczęli demontaż najważniejszych elementów. Później kluczowe części rakiety trafiły do tajnych laboratoriów AK w Warszawie. Po dwóch miesiącach badań wraz z dokumentacją zostały przetransportowane do Włoch, a następnie do Londynu.
Pomnik rakiety V2 w Sarnakach
Pomnik rakiety V2 odsłonięto w Sarnakach w 1995 roku. Ma upamiętniać niezwykłą akcję żołnierzy AK, dzięki której przechwycono tajną broń Hitlera.
Więcej o akcji Armii Krajowej związanej z rakietą V2 można przeczytać w broszurze opracowanej przez Szkołę Podstawową Im. Bohaterów Akcji V2 W Sarnakach i Niepubliczną Szkołę Podstawową Im. Akcji Iii Most W Przybysławicach.
Polecam także mój tekst o „Tęczy grawitacji” Pynchona, który można znaleźć tutaj.
